Vrijdag 30 oktober was ik bij het Congres Voeding in Ede: een dag vol voeding, speciaal voor zorgprofessionals. Er stonden veel meer sessies en workshops op het programma dan ik kon bijwonen. Ik koos er een paar, en hier deel ik wat mij daarvan is bijgebleven.
Elise Janssen: waarom misinformatie zo goed werkt
Huisarts en contentcreator Elise Janssen opende met een presentatie over voedingshypes op social media. Haar kernboodschap: misinformatie wint, omdat ze inspeelt op hoe het algoritme en ons brein werken. Kijk je langer dan een paar seconden naar een filmpje, dan ziet het systeem dat als interesse. Daarna krijg je steeds meer van hetzelfde, en zit je in een fuik.
Waarom werkt misinformatie zo goed? Ze speelt in op emotie, biedt simpele zekerheid en wijst vaak één oorzaak aan voor een klacht. Ook bevat ze vaak een kern van waarheid. Likes, ervaringsverhalen en een betrouwbaar klinkende titel als “arts” of “expert” doen de rest.
Haar advies aan de zorg: blijf niet weg van social media, maar maak wetenschappelijke informatie net zo aantrekkelijk, positief en begrijpelijk. En in de spreekkamer: neem iemand serieus, zoek de behoefte achter de claim en bied een klein, haalbaar alternatief.
Daisy Jonkers: ieder microbioom is anders
Daisy Jonkers, hoogleraar intestinale gezondheid aan Maastricht UMC+, nam ons mee in de wereld van het darmmicrobioom. Ze noemde het bijna een extra orgaan, met een metabole activiteit die groter is dan die van de lever. Darmbacteriën maken bijvoorbeeld vitamine K en B12. Een mooie nuance daarbij: bacteriële B12 ontstaat vooral in de dikke darm, voorbij de plek waar B12 wordt opgenomen, en draagt daardoor nauwelijks bij aan je B12-status.
Uit vezels maken darmbacteriën korteketenvetzuren, die onder meer de afgifte van het hormoon GLP-1 stimuleren. Hoe goed dat lukt, verschilt per persoon: het ene type vezel wordt bij de een beter omgezet dan bij de ander, afhankelijk van het metabool fenotype. Ook serotonine wordt grotendeels in de darm gemaakt, al passeert die de bloed-hersenbarrière niet.
Het microbioom kan verstoord raken, bijvoorbeeld door ontstekingen, alcohol, suiker en medicijnen zoals maagzuurremmers. Bij het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) spelen verschillende factoren tegelijk: de wisselwerking tussen darm en hersenen, een verstoord microbioom en viscerale overgevoeligheid, waarbij de darm sterker reageert op normale prikkels zoals gas. Haar conclusie: het microbioom is een complex ecosysteem dat per persoon verschilt, en daardoor reageren mensen ook verschillend op dezelfde voeding.
Renger Witkamp: voeding, supplementen en medicijnen
Renger Witkamp liet zien dat voeding en supplementen op elk moment kunnen ingrijpen op een medicijn, van opname tot effect. Bekende voorbeelden zijn grapefruitsap, dat de afbraak van sommige medicijnen remt, en sint-janskruid, waardoor onder meer de anticonceptiepil minder goed kan werken. Veel interacties worden bij toeval ontdekt. Zijn boodschap: wees alert, en vergeet de supplementen niet.
Walther Sipers: ondervoeding en sarcopenie bij ouderen
Klinisch geriater Walther Sipers besprak de nieuwe richtlijn over ondervoeding en sarcopenie bij kwetsbare ouderen. Nieuw is dat lage spiermassa nu ook meetelt bij de diagnose ondervoeding. Beweging en voldoende eiwit, verdeeld over de dag, staan centraal in de aanpak.
Mesut Savas: voeding in het tijdperk van GLP-1
Internist-endocrinoloog Mesut Savas sloot af over voeding bij obesitasmedicatie, zoals GLP-1-middelen. Gebruikers eten minder én anders. Daarom is aandacht voor volwaardige voeding nodig. Ook waarschuwde hij voor illegaal gekochte, nagemaakte medicatie.
De rode draad: mensen verschillen
Wat de hele dag terugkwam: mensen verschillen. In hoe ze informatie verwerken, in hoe hun microbioom op voeding reageert en in hoe ze medicijnen afbreken. Eén boodschap of advies voor iedereen werkt niet.
En de regels voor social media?
Na de presentatie van Elise heb ik in de zaal wat toelichting gegeven over de regels voor gezondheidsreclame op social media. Wat me opviel: veel huisartsen en voedingskundigen wisten weinig van die wetgeving. En dat terwijl steeds meer zorgprofessionals zelf online actief zijn of samenwerken met merken. Kort op een rij:
- De Europese claimsverordening bepaalt welke gezondheidsclaims je mag gebruiken over voedingsmiddelen en supplementen. Ook in een post, reel of video.
- De Reclamecode Social Media & Influencer Marketing: reclame moet altijd herkenbaar zijn, bijvoorbeeld met #adv of #ad.
- Influencers met een groot bereik moeten zich soms registreren bij het Commissariaat voor de Media.
- Reclame voor zelfzorggeneesmiddelen moet vooraf worden goedgekeurd door de Keuringsraad. Ook reclame voor supplementen kun je daar laten toetsen.
Ik denk erover na om hier een korte training over te geven voor zorgprofessionals. Interesse? Laat het me weten.
